Giả đò mang giỏ hái dâu... Thơ. Nguyễn Uyên Thu

By nguyenuyenthu

GIẢ ĐÒ

MANG GIỎ

HÁI DÂU...

NGUYỄN UYÊN THU



"Giả đò mang giỏ hái dâu

Ghé qua thăm bậu nhức đầu khá chưa"


Em ở xa tít tắp mù khơi

Có giả đò cũng không mang giỏ được.

Cây dâu quê ta chỉ còn trong lời hát

Nong tằm chín nhớ thương ngày xa vời


Thuở cha cùng mẹ yêu nhau

Hát hò khoan dưới trăng huyền ảo

Tiếng cười vui vỡ oà huyên náo

Đi theo người khắng khít bền lâu


Em ở nơi tít tắp mù khơi

Có nghe được lời nào câu hát cũ

Trong cơn mê say bạc vàng vần vũ

Em có nghe tiếng đồng vọng chơi vơi?


Ai đã một thời mang giỏ hái dâu

Hát hò khoan quay tơ đêm trăng sáng

Gọi giấc mơ về nâng niu cuộc sống

Cái thực cái hư len lỏi vào đời


Em nơi tít tắp mù khơi

Cuối mùa thu sương mờ ẩn hiện

Có nghe gì không lời thơ lưu luyến

Gửi đến thăm em giờ đã xa rồi...


Ai có còn nghe "Giả đò mang giỏ hái dâu"

"Ghé qua thăm bậu nhức đầu khá chưa"?


N.U.T.

More...

Bài báo khoa học bị rút khỏi tạp chí quốc tế vì đạo văn

By nguyenuyenthu

Các nhà nghiên cứu VN ít khi có được bài báo trên các tạp chí uy tín của thế giới. Điều này không đáng buồn bằng việc bài đã được chọn đăng nhưng cuối cùng bị rút lại do đạo văn.

Những ngày gần đây giới khoa học trong và ngoài nước xôn xao trước sự kiện 2 tạp chí uy tín về vật lý trên thế giới đã có tuyên bố rút lại bài báo đã được đăng do tác giả đạo văn.


Thông báo của Ban Biên tập tạp chí EPL rút bài báo khỏi tạp chí do đạo văn và toàn văn bài báo có đóng chữ RETRACTED (tạm dịch: đã bị rút lại)  

Đó là bài báo Was the fine-structure constant variable over cosmological time? (tạm dịch: Hằng số tương tác điện từ có thay đổi theo thời gian?) của nhóm tác giả Lê Đức Thông tiến sĩ Nguyễn Mộng Giao - Viện Vật lý TP.HCM tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng - Viện Vật lý Hà Nội và tiến sĩ Trần Văn Hùng - Trung tâm Nghiên cứu và triển khai công nghệ bức xạ.

Tạp chí EPL trong số phát hành tháng 6.2010 đã có thông báo chính thức rút lại bài báo trên vì đã vi phạm một nguyên tắc quan trọng trong nghiên cứu khoa học: đạo văn (nguyên văn: plagiarism).

Trước đó vào tháng 2.2010 trên trang web chính thức tạp chí Physics Letters B cũng có thông báo rút bài báo mang tên Search for cosmological time variation of the fine-structure constant using low-redshifts of quasar (tạm dịch: Nghiên cứu sự thay đổi theo thời gian vũ trụ của hằng số đẹp sử dụng dịch chuyển đỏ thấp của quasar) của nhóm tác giả Lê Đức Thông Nguyễn Mộng Giao và Trần Văn Hùng ra khỏi những bài báo trong giai đoạn "in press" (Những bài báo đang được để trên mạng trong giai đoạn xem xét chuẩn bị in trên tạp chí - NV) theo yêu cầu của ban biên tập.

Chúng tôi đã liên hệ với tác giả chính của 2 bài báo này là ông Lê Đức Thông vào sáng ngày 26.10. Lần đầu ông nhận điện thoại nhưng do đang đi trên đường nên hẹn chúng tôi 14 giờ gọi lại. Nhưng sau đó ông Thông tắt máy.

Chúng tôi cũng đã tiếp xúc với ông Nguyễn Mộng Giao - nguyên Trưởng phòng Vật lý năng lượng và Vật lý môi trường Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Vật lý TP.HCM ông Trần Văn Hùng - cán bộ vận hành của Trung tâm Nghiên cứu và triển khai công nghệ bức xạ và lãnh đạo Viện Vật lý TP.HCM. Để rộng đường dư luận chúng tôi xin đăng phần trả lời của các bên liên quan.

Tiến sĩ Nguyễn Mộng Giao: Thông tự ý cho tên tôi vào

* Ông có tham gia vào bài báo được đăng trên tạp chí EPL do ông Lê Đức Thông là tác giả thứ nhất không?

- Tôi xin khẳng định bài báo này không có một chữ nào của tôi mà hoàn toàn là do Thông tự viết tự ý cho tên tôi vào rồi gửi đăng báo. Có thể nói Thông đã gửi "chui" bài báo này mà không hề nhận được sự đồng ý của tôi. Trước đó tôi có giao cho Thông một bài toán nhưng đến nay Thông vẫn chưa giải được và bài viết này có liên quan đến một phần của bài toán đó. Khi Thông viết bài báo này đưa cho tôi xem tôi đã yêu cầu Thông sửa đi sửa lại nhiều lần nhưng do nản quá nên tự ý gửi đi đăng tôi không hề biết gửi đi đâu và khi nào. Thậm chí 2 tác giả còn lại tôi cũng không biết họ là ai.

"Bài viết cũng có kết quả mới nhưng cái mới ít hơn so với những phần Thông lấy của người khác".

Ông Nguyễn Mộng Giao

* Vậy thời điểm nào ông biết bài này được đăng cũng như bị rút xuống và ông đã xử lý ra sao?

- Sau khi bài báo được đăng Thông có cho tôi biết nhưng thời điểm đó tôi cũng chả quan tâm vì có quá nhiều việc phải làm. Thêm nữa tôi cũng tin tưởng vào chất lượng bài viết khi nó đã được đăng trên một tạp chí uy tín. Tôi cũng nghĩ rằng nhiều khi học trò mượn tên thầy để vào bài viết của mình nên cho qua. Cho đến hôm qua (ngày 25.10 - PV) tôi mới biết tin về bài báo có sai sót. Tôi thực sự buồn.

* Ông có minh chứng nào cho thấy mình không liên quan đến bài báo này không?

- Thứ nhất về nguyên tắc khi nghiên cứu khoa học trước khi in một công trình các tác giả phải ký tên vào tờ giấy đồng ý đăng. Trong khi tôi chưa bao giờ viết và chưa bao giờ đồng ý ký tên cho in bài báo này cũng chưa từng liên hệ với tạp chí này trừ phi Thông giả danh dùng thư điện tử của tôi để liên lạc. Về việc này tôi hoàn toàn có thể kiện Ban Biên tập của tờ tạp chí trên bởi chưa được sự đồng ý của tôi mà vẫn đăng bài có tên tôi. Vả lại nếu tôi là người tham gia vào bài viết này thì hẳn tôi phải là người đứng đầu nhóm tác giả là người trực tiếp liên lạc để gửi bài cho tạp chí. Bởi so về trình độ và khả năng ngoại ngữ thì tôi phải hơn hẳn Thông chứ. Hơn nữa trước khi nghỉ việc Thông có gửi cho Viện trưởng Viện Vật lý TP.HCM và sao y cho tôi một lá thư xin lỗi trong đó có nêu rõ tôi hoàn toàn không có liên quan tới bài viết và Thông đã tự ý để tên tôi vào.

* Vậy ông có biết bài báo này đạo văn ở mức độ nào không?

- Tôi không liên quan đến bài viết nên cũng không biết phần sao chép chỗ nào. Thậm chí đến thời điểm này tôi cũng chưa xem kỹ bài báo một cách nghiêm túc. Nhưng Thông có bảo với tôi vì kém tiếng Anh nên Thông đã sử dụng lại câu văn của người khác và thay thế vào đó số liệu nghiên cứu của mình. Thực sự thì trình độ Anh ngữ của Thông cũng chưa đạt đủ tầm để viết bài đăng lên tạp chí quốc tế. Bài viết cũng có kết quả mới nhưng cái mới ít hơn so với những phần Thông lấy của người khác.

Tiến sĩ Trần Văn Hùng: Bài có 5 trang nhưng 3 trang không ghi nguồn 

* Thông tin về 2 bài báo khoa học được đăng trên tạp chí quốc tế bị rút xuống với lý do đạo văn mà trong đó đều có tên ông ông có ý kiến gì không?

- Thực ra nói là đạo văn cũng hơi quá bởi trong bài viết có một phần khi trích dẫn Thông đã không nêu rõ nguồn tài liệu tham khảo. Nên vấn đề ở đây là lỗi do cách viết còn thành quả khoa học thực sự rất có ý nghĩa. Bởi mô hình này được Thông tìm ra có độ chính xác cao hơn gấp 10 lần so với mô hình cũ.

"Mô hình này được Thông tìm ra có độ chính xác cao hơn gấp 10 lần so với mô hình cũ".

Ông Trần Văn Hùng

* Trong bài viết có tên của 4 tác giả tại sao ông lại chỉ nhắc tên Thông? Vậy phần của ông trong bài này ở chỗ nào?

- Dù có tên 4 người nhưng Thông là người viết bài chứ chúng tôi không viết. Tôi cũng không biết về 2 tác giả còn lại. Viết xong Thông cũng không đưa cho chúng tôi xem trước mà tự ý gửi đăng đến khi bài được đăng chúng tôi mới biết thông tin. Thậm chí việc bài bị rút khỏi tạp chí Thông cũng không nói với tôi cho tới khi tôi biết hỏi thì Thông mới trả lời. Tôi hoàn toàn không viết chữ nào trong bài này mà chỉ là người cung cấp số liệu cho Thông.

* Ông có biết bài viết này sao chép từ nguồn nào không?

- Bài báo này có 5 trang trong đó riêng phần giới thiệu khoảng 2 - 3 trang là thông tin được trích dẫn mà không ghi rõ nguồn tài liệu tham khảo.

* Trong danh sách các công trình đã công bố trên tạp chí quốc tế năm 2009 được Viện Năng lượng nguyên tử VN biểu dương có bài báo này ông có ý kiến gì không?

- Thời điểm mà Viện Năng lượng nguyên tử VN biểu dương là khi bài báo chưa bị phát hiện có sai sót! Và tôi cũng chỉ biết việc này khi bài báo chính thức bị rút xuống khỏi tạp chí vào tháng 6.2010. Do vậy ở thời điểm đó bài báo được chọn để biểu dương một cách ngẫu nhiên.

- Trang web của tạp chí EPL có nêu rõ quy định về việc tác giả ký khi bài báo chính thức được đăng như sau: Trong trường hợp là một nhóm tác giả chỉ có một tác giả được đại diện ký vào phiếu xác nhận bản quyền (Copyright form) nhưng phải được sự đồng thuận từ các tác giả còn lại.

- Impact Factor (IF) là một trong những chỉ số thể hiện tầm ảnh hưởng của một tạp chí. Trong 71 tạp chí cùng nhóm ngành vật lý nếu dựa trên chỉ số IF của năm 2009 thì tạp chí Physics Letters B (IF=5 083) đứng hạng 7 tạp chí EPL (IF=2 893) đứng hạng thứ 14 so với IF cao nhất là 33 145 và thấp nhất là 0 125.

(Nguồn: ISI Web of Knowledge)

Thùy Ngân - Hà Án

(thanhnien.com.vn/27.10.2010)



More...

Lặng ngắt...Thơ Nguyễn Uyên Thu

By nguyenuyenthu

LẶNG NGẮT...

NGUYỄN UYÊN THU



Nửa đêm lặng ngắt như tờ

Tiếng ru nhè nhẹ đang chờ trăng lên

Cuối thu trăng ẩn mây ngàn

Nghe trong gió cuốn lũ tràn đến đây...!


N.U.T.

 

 

NUT: Gặp Thái Anh lâu rồi. Biết là chị đang ở nước ngoài (Luanđa) nhưng không để ý đến giờ giấc sớm tối... Hôm nay buổi sáng (giờ VN là 13:06 27/10/2010) chị ghé thăm đọc bài thơ Lặng ngắt và nhìn thấy tấm ảnh hồ đêm có ánh trăng rọi. Nhân dịp này chị đã cảm tác một bài thơ ngắn tại chỗ.

Xin giới thiệu những vần thơ đó của chị Thái Anh.


ĐÊM THU[1]...

THÁI ANH



Trăng thu lấp ló đằng xa
Hồ đêm êm dịu bóng là đà nghiêng
Ai người đứng ngẩn trong đêm
Nhớ thu hay nhớ cô em phương nào ?

Đêm Thu vắng lặng làm sao
Lòng người luống những nao nao nỗi buồn
Xin trời chớ đổ mưa tuôn
Kẻo nước trên nguồn ngập lũ chốn đây.


Thái Anh




[1] Tựa đề do NUT đặt.


More...

Thê thảm cơ sở vật chất trường ĐH CĐ

By nguyenuyenthu

Trường ĐH Kinh tế (TP.HCM) có diện tích đất
dành cho SV ở mức rất thấp. Trong ảnh: SV
trường ĐH Kinh tế phải học nhóm ngay tại
hành lang (ảnh chụp ngày 25.10) - Ảnh: Đ.N.T

Nhiều mục tiêu rất lớn đặt ra cho các trường ĐH CĐ công lập nhưng điều tối thiểu là cơ sở vật chất phục vụ nhu cầu học tập và sinh hoạt cho sinh viên (SV) lại hết sức ít ỏi.

Lần đầu tiên một cuộc khảo sát thực trạng cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo tại các trường ĐH CĐ công lập được Bộ GD-ĐT tiến hành trên toàn quốc. Trong tổng số 332 trường ĐH CĐ công lập Bộ chỉ nhận được báo cáo từ 196 trường. Kết quả được công bố hôm qua tại Hà Nội với hàng loạt những con số được Bộ đánh giá là báo động.

Dưới chuẩn ban hành cách đây 25 năm

Chỉ 19 5% SV được ở ký túc xá

Theo báo cáo của 196 trường vào thời điểm tháng 12.2009 trong tổng số 855.337 SV chính quy chỉ có 157.429 SV đang ở trong ký túc xá chiếm tỷ lệ 19 5%. Trong khi đó đề án giải quyết chỗ ở cho SV các trường ĐH CĐ năm 2010 được Thủ tướng phê duyệt từ năm 2005 thì đến năm học này diện tích KTX phải đảm bảo được cho 60% số SV.

Theo kết quả khảo sát bình quân diện tích (DT) đất cho SV trong các trường ĐH CĐ công rất thấp khoảng 35 7 m2/SV. Trong khi tiêu chuẩn thiết kế trường học hiện hành có từ năm 1985 thì DT này phải từ 55-85 m2/SV. 

Thành phố càng lớn thì tỷ lệ đất dành cho SV càng thấp. Hà Nội chỉ có bình quân DT đất/SV là 13m2 khoảng 40% số trường có DT đất/SV dưới 5m2 như: ĐH Xây dựng ĐH Luật ĐH Lao động xã hội (dưới 1m2/SV)... Tại TP.HCM DT bình quân/SV chỉ đạt 10m2 trong đó có 30% số trường đạt dưới 5m2/SV gồm: ĐH Kinh tế (0 54m2/SV) ĐH Giao thông vận tải (3 25m2/SV)...

Đó là chưa kể khu học tập dành cho SV xuống cấp nghiêm trọng. Nhiều trường phải đi thuê mượn cơ sở bên ngoài có gần 6% trường phải đi thuê giảng đường để giảng dạy. Dù là trường công  lập nhưng khu hiệu bộ và hành chính của một số trường vẫn phải đi thuê DT trung bình của khu này dành cho SV cũng thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn (tiêu chuẩn là 1 5 m2/SV nhưng các trường mới chỉ đạt 0 5 m2/SV).

Tình trạng thiếu đất dẫn đến việc quy hoạch các khu chức năng cần có (khu thể thao nội trú) của trường ĐH CĐ bị phá vỡ. Chỉ có 36% các trường ĐH-CĐ có nhà thể thao.

21 SV mới có 1 chỗ trong thư viện

"Bộ GD-ĐT cần phân cấp mạnh hơn cho các trường trong việc tổ chức mua sắm đấu thầu và triển khai các dự án đầu tư về cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo nhằm tăng cường tính chủ động và tính tự chịu trách nhiệm của các trường" - ông Nguyễn Trọng Giảng - Hiệu trưởng trường ĐH Bách khoa Hà Nội

"Các cơ quan quản lý nhà nước chỉ có thể quyết định cho mở ngành khi bên cạnh các yếu tố về năng lực giảng viên chương trình cơ sở vật chất phải hợp chuẩn quy định" - kiến trúc sư Trần Thanh Bình - Viện trưởng Viện Nghiên cứu thiết kế trường học
Trong tổng số 196 trường ĐH CĐ chỉ có 172 trường có thư viện truyền thống chiếm 87%. Như vậy có tới khoảng 13% số trường không có thư viện. Với con số này Bộ GD-ĐT đánh giá: "Có thể nói đây là tình trạng báo động đối với giáo dục ĐH trong khi các trường ĐH trên thế giới luôn coi thư viện là linh hồn là trái tim của một trường ĐH". Không chỉ vậy mức độ đáp ứng nhu cầu đọc của SV còn rất thấp. Tính trung bình 21 2 SV mới có 1 chỗ ngồi! Đó là chưa kể DT sử dụng trung bình của thư viện cho 1 SV rất thấp (0 18m2) so với tiêu chuẩn thiết kế hiện hành là 0 5m2. Cũng theo báo cáo của Bộ thì trong tổng số 196 trường ĐH CĐ chỉ có 39 3 % số trường có thư viện điện tử.

Báo cáo của Bộ GD-ĐT cũng cho thấy số lượng phòng thí nghiệm thiếu rất nhiều so với yêu cầu DT sử dụng trung bình của phòng thí nghiệm cho 1 SV là rất thấp khoảng 0 53m2 so với tiêu chuẩn hiện hành là 1 4m2. Không chỉ vậy theo khảo sát của Bộ chất lượng phòng thí nghiệm cũng đáng báo động như: chỉ có 15 5% được trường đánh giá đạt về mức độ đáp ứng nhu cầu nghiên cứu khoa học các phòng thí nghiệm này tập trung chủ yếu  ở một số trường ĐH đầu ngành; 22 5% được đánh giá có chất lượng các thiết bị tốt.

Đặc biệt chỉ có 1 4% phòng thí nghiệm được đánh giá là tương đương so với chất lượng và công nghệ thiết bị các phòng thí nghiệm của các trường ĐH trên thế giới. Bộ GD-ĐT đã nhận định: để đáp ứng được nhu cầu thực hành thí nghiệm của SV theo chương trình đào tạo và với các định mức tiêu chuẩn  thì các phòng thí nghiệm hiện nay mới chỉ đáp ứng được 40% nhu cầu.

Vũ Thơ
(thanhnien.com.vn/25.10.2010)



More...

Còn một ngày để trống. Thơ. Nguyễn Thị Thu Kim

By nguyenuyenthu

CÒN

MỘT

NGÀY

ĐỂ TRỐNG

NGUYỄN THỊ THU KIM


Tự bao giờ điểm thấp thầy cho

Và chiếc roi đu đưa ngày trước

Theo cơn rét ngày xưa lặng vào da thịt

Hạt nảy mầm thành bóng mát đời con


Không nhớ nổi đâu những lúc bị ăn đòn

Không kịp biết cây roi dài hay ngắn

Không quên được chiếc áo dài màu trắng

Đông qua hè cũng mỏng vậy mà thôi


Chiều thênh thang thầy đọc sách trên đồi

Chỗ cao nhất lại là trang sách

Càng lên cao càng dễ nhìn phía trước

Bởi đôi điều không cách một vòng tay


Thành thị xa con đi chưa trở lại

Chưa kịp gọi tiếng "thầy!" lần cuối

Thì thầy đã mãi mãi đi xa

Tiếng sóng biển cồn cào thét gọi


Thầy ơi thầy có biết hay chăng

Điểm thầy cho đã dẫn con vào nghề giáo

Để cây roi viết nên thời khóa biểu

Trống một ngày cho dẫu mấy mùa xa...


N.T.T.K.

More...

Thuốc hay từ cây rau má lá rau muống

By nguyenuyenthu

Thuốc hay từ cây rau má lá rau muống  
Hoa của cây rau má lá rau muống
Ở nước ta cây rau má lá rau muống mọc hoang dọc bờ ruộng hàng rào bãi cát. Ông cha ta thường dùng cây tươi giã nát đắp chữa mụn nhọt; sắc uống chữa ho lâu ngày hoặc ho lao và chữa sốt. Nước sắc dùng nhỏ vào tai bị viêm rửa mụn nhọt có nơi dùng ăn như rau thu hái quanh năm.

Theo Đông y cây rau má lá rau muống có vị đắng tính mát; có tác dụng thanh nhiệt giải độc lợi thủy lương thuyết. Dưới đây là những ứng dụng của cây rau má lá rau muống đã được chứng minh:

- Chữa cảm sốt đau họng lở miệng: 30 - 50 g tươi hoặc 15-30 g cây rau má lá rau muống khô sắc với 400 ml nước còn 100 ml chia 3 lần uống/ngày hoặc ngậm và nuốt từ từ. Dùng tiên lục cho đến khi khỏi hẳn.
 
- Chữa viêm họng: Cây rau má lá rau muống tươi và  rễ cỏ tranh mỗi thứ 30 g sắc nước uống trong ngày. Dùng đến khi hết đau họng.
 
- Mụn nhọt: Dùng 50-100 g toàn cây rau má lá rau muống tươi nấu nước rửa hằng ngày. Bên ngoài dùng lá tươi và hoa giã nhỏ đắp vào chỗ bị mụn nhọt.
 
- Ho lâu ngày: 30 g cây rau má lá rau muống mộc hồ điệp 10 g nga bất thực thảo 20 g sắc với 500 ml nước còn 100 ml chia 2-3 lần uống trong ngày. Dùng liên tục  10-30 ngày.
 
- Chữa viêm tai giữa: Dùng cây rau má lá rau muống tươi giã nát vắt lấy nước cốt nhỏ vào tai bị viêm ngày nhỏ 3-4 lần mỗi lần 2 giọt.
 
- Viêm đường tiết niệu: Cây rau má lá rau muống 40 g mã đề 30 g dây bòng bong 30 g cây chó đẻ 20 g. Sắc uống 7-10 ngày.
 
- Chữa tiêu chảy: Cây rau má lá rau muống 12 g lá ổi 12 g sắc lấy nước chia 2 lần uống trong ngày.
 
- Chữa chín mẻ (sưng buốt đầu ngón tay): Hái một nắm cây rau má lá rau muống tươi giã nát đắp lên chỗ sưng đau băng cố định lại.

Chú ý: Phụ nữ có thai không nên dùng.

Lương y Hoài Vũ
(Phòng khám Đông y Hùng Cường Hà Nội)

Theo Người Lao Động

(thanhnien.com.vn/15.08.2010) 

More...

Mấy nét Quảng Nam xưa qua tập sách cũ

By nguyenuyenthu

Mấy nét Quảng Nam xưa qua tập sách cũ
"Quảng Nam phủ tập ký sự" là một bản sách xưa được sao đi chép lại nhiều lần. Qua các chi tiết trong sách người vùng Quảng Nam - Quảng Ngãi ngày nay có thể tìm thấy phần nào diện mạo của địa phương mình vào cuối nửa thế kỷ XVI.

Mô tả ảnh.
Ảnh chụp tờ 1a (bản chữ Hán) của "Quảng Nam phủ tập ký sự". (Ảnh: PB)
Thiên ký sự bằng chữ Hán này được một thư lại ở Phiên ty Quảng Ngãi xưa là Lê Đăng Hiển sao lục lại vào tháng 5 năm Minh Mạng thứ năm (1824) từ một bản sách do một người họ Mai (Mai thị*) biên soạn vào khoảng niên hiệu Chánh Trị đời Lê Trung hưng (1558-1571). Vào năm Duy Tân thứ tám (1914) người cháu 4 đời của ông Đăng Hiển là Lê Viết Hòa đã "phụng chép" để lưu hậu.
Năm 1996 Sở Văn hóa-Thông tin tỉnh Quảng Ngãi xuất bản bản dịch thiên ký sự này. Xét riêng phạm vi giới hạn tương ứng với vùng Quảng Nam - Đà Nẵng ngày nay có thể tìm thấy nhiều chi tiết bổ ích.
Trước hết là địa danh. Sách kể về cuộc hành binh tái chiếm vùng Quảng Nam xưa [trước đó do quân nhà Mạc chiếm giữ] của Đô đốc Bùi Tá Hán (1496-1568) một võ tướng thời Lê Trung hưng. Năm 1545 ông xuất quân từ cửa biển Hội Thống [Thanh Hóa (cửa Hội Triều)?; Nghệ An (cửa Hội)?] vào đến vùng biển Quảng Nam - Quảng Ngãi chia quân làm 2 cánh trong đó có một cánh đổ bộ vào bãi biển Sơn Trà rồi phân làm 2 chi: "Một chi phối hợp với quân đội ở đồn điền Phú Ninh chốt giữ đò Bến Ván"; "một chi phối hợp với quân binh đồn điền Tân Phước dùng sức mạnh đánh chiếm huyện lỵ Bình Sơn chốt giữ bến đò Châu Á". Trước đó sách cũng kể: "Ngày bảy tháng tám [năm Ất Tỵ 1545] các đồn điền Phú Ninh Liên Chiểu Tài Lương đều dựng cờ khởi nghĩa còn các đồn điền gần trấn thành thì vẫn an nhiên không động đậy" [tờ 3b bản chữ Hán].
Các địa danh nêu trên gần như trùng khớp với các địa danh xưa ở vùng Quảng Nam - Đà Nẵng. Liên Chiểu là tên một quận ở Đà Nẵng ngày nay; Phú Ninh vốn tên gốc là Tân Ninh thuộc vùng nguồn Chiên Đàn xưa sau đổi thành Phú Ninh do kiêng húy vua Lê Hoằng Định (Duy Tân); Tân Phước có khả năng là tên xưa của vùng Tiên Phước khi chưa đổi vì kiêng húy; Tài Lương có khả năng là Tài Đa (tên một làng cổ trù phú vùng hạ nguồn Chiên Đàn - nay thuộc xã Tiên Thọ huyện Tiên Phước) chữ Đa và chữ Lương viết tháu khi bị mờ rất dễ nhận dạng nhầm; Bến Ván tên xưa là Bản Tân nay thuộc thị trấn An Tân - huyện Núi Thành.
Thứ đến là tình hình khai thác đất đai một cách đặc biệt ở vùng Nam - Ngãi khi quân của Đô đốc Bùi Tá Hán vào: Đó là việc sắp xếp lại các đồn điền do quân đội cai quản vốn có từ trước đó. Các ruộng đất do đồn điền này khai vỡ đều xếp vào loại ruộng công (công điền) được cấp cho quân lính thuộc đồn điền "muốn giải ngũ nhập tịch với xã sở tại" "để họ làm ăn sinh sống" hoặc "giao cho các thôn xã sở tại phân cấp cho quân dân cày cấy chịu tô thuế".
Thứ ba là việc di dân từ Hải Dương Thanh Nghệ vào. Sách chép: "Từ sau ngày miền đất Quảng Nam được vỗ yên nông dân nghèo ở các xứ Thanh Ba (Thanh Hóa - NV) Nghệ An Hải Dương lũ lượt kéo nhau vào đây để vỡ ruộng lập làng". Một số gia phả các họ tộc tiền hiền vùng nam Quảng Nam (hiện còn) đã xác nhận rất rõ việc này.
Điểm đặc biệt nhất mà sách cung cấp cho người Quảng thời nay là biết về các quy định do ông Bùi đề ra đã là nguồn gốc một số tập quán đặc trưng của vùng miền như: "làm nhà kiểu tám cột ba gian lợp bốn tấm rui vuông bốn góc"; "mỗi xóm đào một cái giếng lấy nước trong sạch để ăn uống"; "phụ nữ không dùng quần không đáy; đồng loạt dùng quần như nam giới nhuộm đà hoặc chàm để phân biệt nam nữ"; "cày bừa đều dùng ách mắc 2 trâu kéo; trên mỏ cày có thêm trạnh phụ"; "ngăn sông làm bờ xe nước để đưa nước vào ruộng"; "làm thuyền nan trét dầu rái để thay thuyền ván"; "mỗi xã thôn mời một thầy thuốc để chữa trị cho dân"; "xã thôn nào hộ khẩu tăng nhiều... rước một ông đồ lập nghĩa thục để dạy lễ nghĩa và văn học cho con em"...
Ngoài ra sách còn cung cấp cho các nhà nghiên cứu địa phương biết thời điểm lập đường thiên lý: "Từ huyện Hy Giang (Duy Xuyên ngày nay - NV) đến huyện Tuy Viễn (nay thuộc tỉnh Bình Định - NV) cần đắp một con đường thiên lý rộng hai trượng rưỡi làm cầu cống nếu qua sông lớn thì dùng thuyền đò cứ 17 lý đặt một dịch trạm để lính giao dịch chuyển đệ công văn". Hoặc biết lai lịch về quy định đo đạc và phân hạng ruộng đất: "khám đạc ruộng đất công cũng như tư phân định các hạng để tiện việc thu thuế. Nên định mỗi sào mười lăm thước; ruộng (điền) chia làm ba hạng đất (thổ) chia làm ba hạng".
Đó là chưa kể các chính sách đối với biên cương (biên cương sách) và các vùng đất xa (nhu viễn sách) rất đáng được người thời nay tham khảo.
Phú Bình 

(baodanang.vn/22.10.2010)



(*) Theo một số nhà nghiên cứu tác giả tập ký sự này có thể là ông Mai Đình Dõng (Dũng) từng lĩnh chức Trấn thủ Quảng Nam [khoảng sau năm 1570 đến 1602] vào thời chúa Nguyễn Hoàng vào trấn thủ đất Thuận Hóa.


More...

Tình câm. Thơ. Hoàng Phúc

By nguyenuyenthu

TÌNH CÂM

HOÀNG PHÚC

bdo

Đơi chờ cho hết đêm nay

Để cho kịp chuyến đò mai em về

Có người đang dõi trông theo

Hàng cây nghiêng ngã rũ theo bóng người

Em đi là cách biệt rồi

Con đò thôi hết đợi người sang sông

Em ơi có hiểu thấu lòng

Một người luôn ngóng luôn trông một người


H.P.


More...

Xin sẻ chia... Thơ. Lê Thị Phước

By nguyenuyenthu

XIN SẺ CHIA...

LÊ THỊ PHƯỚC

Dam tang vung lu
Đám tang vùng lũ. Ảnh: GETTY IMAGE

 

Đọc báo sáng nay rồi bật khóc

Cảnh thương tâm từ biệt sinh ly

Dẫu rằng ai cũng sẽ đi

Nhưng sao giọt lệ bờ mi chảy dài

Thương người sớm phải chia xa

Vợ con chồng vợ hôm qua vẫn còn

Ai làm ra cảnh nát tan?

Miền Trung lũ lụt tai ương đủ điều

Người trong nước lẫn Việt kiều

Ruột mềm máu chảy đều chia sẻ cùng

Gọi là một chút tình chung

Sẻ chia muôn một ngổn ngang chuyện đời

Miền Trung bão lũ bời bời...


L.T.P.



 

More...

Vắng bước chân em. Thơ. Nguyễn Uyên Thu

By nguyenuyenthu

VẮNG BƯỚC CHÂN EM

NGUYỄN UYÊN THU

                                    Tặng: P.T.K.


Em còn nhớ lối về ô cửa...
Đôi mắt nhìn ngày tháng xô nghiêng
.
Ảnh: NUT


Sân trường vẫn xanh màu mắt biếc

Cuối mùa thu tà áo trắng bay bay

Ta bỗng thấy lối mòn quen thuộc

Bàn chân ai chẳng để lại dấu giày


Em như cánh loài chim hồng hạc

Tung bay xa ngút cả vạn dặm dài

Để lại sau lưng nửa chừng câu hát

Cùng lối mòn loang lổ dấu mơ phai...


N.U.T.



NUT: Khi ghé thăm đọc Vắng bước chân em của
Nguyễn Uyên Thu Anh Bảy Thi đã cảm tác bài thơ đầy cảm xúc. Xin giới thiệu cùng bạn đọc.
 

EM ĐÃ ĐI RÔI[1]

BẢY THI

Em đã đi... Em đã đi rồi
Sân trường như tổ chim
Em ra ràng... Xòe cánh


Kẻ chèo đò ngang Anh. Lận đận
Xếp những cuống lá mùa đã qua


Trong sắc nắng hương gió cánh hoa
Anh cố tìm dấu chân son thơm lựng
Những dấu chân đã hòa vào nắng
Hong khô tnáng đến sang ngày


Em đã đi. Em đã đi rồi
Mùa thu thả dài sợi nắng
Phía xa chân núi... lưng trời
Đàn chim thiên di. Sải cánh!


B.T.




[1] Tên bài thơ do NUT đặt.


More...